Położenielogo

Wielkopolski Park Narodowy

     Wielkopolski Park Narodowy został utworzony w 1957 roku, a jego granice objęły powierzchnię ok. 9600 ha, z czego pod zarządem Parku znalazło się około 5100 ha. Obecnie powierzchnia Parku wynosi 7584 ha, a łącznie z otuliną - 14 840 ha. Bezpośredniemu zarządowi dyrekcji podlega 6569 ha.

     Wielkopolski Park Narodowy znajduje się w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, około 15 km na południe od Poznania. W skład Parku wchodzą obszary położone w trójkącie wyznaczonym przez miejscowości: Luboń, Mosina, Stęszew oraz niewielka enklawa obejmująca cenne z przyrodniczego punktu widzenia "Trzcielińskie Bagno", na zachód od zasadniczej części Parku, w okolicy Tomic.

Jezioro Góreckie
Jezioro Góreckie uchodzi za najpiękniejsze jezioro Wielkopolskiego Parku Narodowego i jedno z najpiękniejszych w Wielkopolsce. Ozdobione jest dwoma wyspami: Zamkową i Kopczysko. Nazwa tej pierwszej pochodzi od XIX-wiecznego zameczku (obecnie w ruinie) Klaudyny Potockiej.
     W parku narodowym chroniona jest całość przyrody wraz z krajobrazem. Większość obszarów podlega tzw. ochronie częściowej, co oznacza, że pewne zabiegi, na przykład zmierzające do przywrócenia lasom naturalnego składu gatunkowego, są tu dopuszczalne, a nawet wskazane. Najbardziej naturalne zbiorowiska roślinne i związane z nimi zwierzęta oraz swoiste formy krajobrazu po-lodowcowego objęte zostały ochroną ścisłą, która z zasady wyklucza jakąkolwiek ingerencję człowieka. W Parku znajduje się 18 obszarów ochrony ścisłej o łącznej powierzchni 260 ha.

     Ukształtowanie terenu Wielkopolskiego Parku Narodowego wiąże się z epoką lodowcową. Czasza lądolodu nasunęła się na ten teren 3 razy, w czasie kolejnych zlodowaceń: krakowskiego, środkowopolskiego i bałtyckiego. Za każdym razem nasuwający się lądolód zdzierał z podłoża i transportował różnorodny materiał skalny. W czasie wytapiania się lądolodu materiał ten osiadał na podłożu jako morena denna. Powstałe w ten sposób skały osadowe noszą nazwę glin morenowych i składają się z iłów, pyłów, piasków, żwirów, kamieni i głazów zmieszanych w rozmaitych proporcjach. Zasadniczy wpływ na rzeźbę terenu Parku miało ostatnie zlodowacenie - bałtyckie (ok. 70-10 tys. lat temu).

     Największy obszar Parku zajmuje płaska bądź falista wysoczyzna morenowa Pojezierza Poznańskiego, wznosząca się około 80-95 m n.p.m. W zwałach materiału morenowego przywleczone zostały przez lądolód, aż ze Skandynawii, ogromne głazy - tzw. głazy narzutowe. Teren wysoczyzny rozcinają rynny polodowcowe. Znajdują się w nich liczne jeziora o wydłużonym kształcie, tzw. jeziora rynnowe. Za najpiękniejsze uchodzi Jezioro Góreckie z malowniczą Wyspą Zamkową. W miejscach, gdzie wytopiły się bryły lodu zagrzebane pod osadami lodowcowymi, wytworzyły się niewielkie obniżenia zazwyczaj wypełnione wodą, tzw. oczka polodowcowe. Formą polodowcową są też wydłużone wzniesienia - ozy, powstałe w wyniku nagromadzenia piasków i żwirów przez wody krążące w tunelach wewnątrz lądolodu. Przez Park przebiega część liczącego 37 km długości Ozu Bukowsko-Mosińskiego, a jego najbardziej znanym fragmentem są tzw. Szwedzkie Góry w pobliżu Jeziora Budzyńskiego. Na terenie Parku spotykamy również kemy - łagodne wzgórza utworzone z piasków i żwirów osadzonych przez wody roztopowe, spływające pomiędzy bryłami tzw. martwego lodu, oderwanymi od zanikającego lądolodu. Wzgórzem kemowym jest pagórek z ruinami wieży koło Szreniawy.

Sarna-kozioł
Widoczna na zdjęciu sarna-kozioł jest częstym gościem wielkopolskich pól i łąk. W Wielkopolskim Parku Narodowym żyje ich ponad 300 osobników, znajdujących na tym terenie spokój i bogatą bazę pokarmową.
     Obszar wysoczyzny Parku zamyka od południa morena spiętrzona - Wał Pożegowski z kulminacją Osowej Góry (132 m n.p.m.). U podnóża Wału Pożegowskiego rozciąga się Pradolina Warciańsko-Odrzańska, którą biegnie Kanał Mosiński i dolny odcinek rzeki Samicy. W części wschodniej Parku od wysoczyzny morenowej stromą krawędzią odcina się Poznański Przełom Warty. Rzeka coraz głębiej wcinała się w wysoczyznę, tworząc piaszczysto-żwirowe terasy. U schyłku epoki lodowcowej na terasie ponadzalewowej pod wpływem wiatru wytworzyły się niewielkie pola wydmowe.

     W Wielkopolskim Parku Narodowym występuje bogactwo polodowcowych zbiorników wodnych: od dużych, głębokich jezior rynnowych (z których największą głębokość ma Jezioro Góreckie - 17,3 m, a największą powierzchnię Jezioro Łódzko-Dymaczewskie - 119,6 ha), po stosunkowo głębokie, choć niewielkie zbiorniki, jak np. jezioro Kociołek, reprezentujące typ tzw. kociołków. W granicach Parku znajduje się 11 jezior o łącznej powierzchni 416 ha. W sensie geologicznym czas istnienia jezior jest krótki, gdyż ulegają one procesom zarastania i wypłycania, tworząc pokłady torfów. Do najszybciej zarastających należy jezioro Skrzynka, którego lustro w ciągu ostatnich 80 lat zmniejszyło się o około 35%. Obok jezior w Parku występują niewielkie, płytkie zbiorniki wodne o charakterze stawów. Najmniejsze ze zbiorników wypełniają się wodą jedynie na wiosnę, po zimowych roztopach, a także po ulewnych deszczach. W dolinie Warty spotykamy zbiorniki nie-lodowcowe. Są to starorzecza - tzw. warciska, będące pozostałością po dawnych zakolach meandrującej rzeki. Na terenie Parku znajdują się również sztuczne zbiorniki wodne, stanowiące ślad po eksploatacji gliny i torfu - glinianki i torfianki.

     Sieć rzeczna jest w Parku słabo rozwinięta. Wschodnią granicę Parku stanowi Warta, do której wpływają: rzeka Samica i Kanał Mosiński (wspólnym ujściem) oraz nieduża, lecz wartka rzeczka Wirynka. Niewielki ciek wodny stanowi Trzebawka, uchodząca do Jeziora Łódzko-Dymaczewskiego.

     Bogata rzeźba terenu, urozmaicone warunki wodne i glebowe sprzyjają występowaniu roślin o rozmaitych wymaganiach siedliskowych. Ogółem w Parku znaleziono 1120 gatunków dziko rosnących roślin naczyniowych (rodzimego i obcego pochodzenia), 148 gatunków mszaków (wątrobowców i mchów), 150 gatunków porostów, 500 gatunków glonów i około 800 gatunków grzybów.

Drzewostany
Drzewostany obszaru ochrony ścisłej "Świetlista Dąbrowa na Wysoczyźnie" tworzy dąb szypułkowy i bezszypułkowy z domieszką sosny zwyczajnej. W bogatym runie spotkamy takie gatunki jak: lilia złotogłów, wyka kaszubska, groszek czerniejący, a także konwalia majowa i kokoryczka wonna.
     Główny element flory stanowią gatunki środkowoeuropejskie i eurosyberyjskie. Do środkowoeuropejskich należą m.in.: dąb bezszypyłkowy, grab pospolity, a z roślin zielnych np.: zawilec gajowy i pięciornik biały. Przedstawicielami gatunków eurosyberyjskich są m.in.: sosna zwyczajna, jarzębina, a także liczne rośliny runa leśnego, jak np. czworolist pospolity czy konwalijka dwulistna. Wpływy łagodnego, wilgotnego klimatu Europy Zachodniej zaznaczają się we florze Parku obecnością gatunków o charakterze atlantyckim. Rośnie tu np. wiciokrzew pomorski oraz wąkrota zwyczajna. Z roślin północnych wymienić można zimoziół północny - relikt epoki lodowcowej. Charakterystyczny jest duży udział roślin południowo-wschodnich i południowych. Są to m.in.: goździk piaskowy i wężymord stepowy. Poszczególne gatunki roślin nie występują bezładnie i przypadkowo, lecz w zależności od wymagań ekologicznych tworzą określone zbiorowiska. W Parku są to głównie zbiorowiska leśne, wodne i bagienne, a także łąkowe i murawowe oraz synantropijne (towarzyszące człowiekowi).

     Jeśli chodzi o faunę, najwięcej jest bezkręgowców, wśród których najliczniej reprezentowane są owady- ponad 3 tys. gatunków, stwierdzono też występowanie 104 gatunków mięczaków. Równie bogaty i różnorodny jest świat kręgowców. Na tym stosunkowo niewielkim obszarze występuje 26 gatunków ryb, 13 - płazów, 5 - gadów oraz 220 gatunków ptaków, wśród których 142 gatunki to ptaki gniazdujące tutaj. Występuje tu także ponad 40 gatunków ssaków.

     Obecnie w Parku są 32 drzewa uznane za pomniki przyrody. Ciekawy pomnik znajduje się nad południowo-zachodnim brzegiem Jeziora Góreckiego. Stanowią go 2 potężne dęby szypułkowe zrośnięte pniami, sprawiające wrażenie ogromnego drzewa o 3 odgałęzieniach. Bardzo interesująca jest także grupa 8 dwustuletnich dębów szypułkowych o wysokości ponad 20 m, rosnących w pobliżu "Zalewów Nadwarciańskich".

     Jedynym przedstawicielem pomników przyrody nieożywionej jest ogromny głaz narzutowy, znaleziony w gliniance w pobliżu Osowej Góry. Waży ponad 20 ton, a jego obwód wynosi 10, 5 m. Został on ustawiony przy szosie z Komornik do Jezior.

     Wielkopolski Park Narodowy jest jednym z najbardziej atrakcyjnych terenów położonych w pobliżu Poznania. Przez Park biegnie 5 szlaków turystycznych o łącznej długości 85 km. Rocznie Park odwiedza 1,2 mln turystów.

     Ważną rolę w edukacji dzieci i młodzieży odgrywa Muzeum Przyrodnicze w Jeziorach, utworzone częściowo na bazie starego muzeum, mieszczącego się od 1952 do 1998 roku w Puszczykowie.